„Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!
Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,
Choć się nawysszej wzbije, a proste promienie
Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.”

Jan Kochanowski

W cieniu czarnoleskiej lipy

W tak poetycki sposób – słowami Jana Kochanowskiego – rozpoczęło się tegoroczne Narodowe Czytanie w Polskiej Szkole im. Adama Mickiewicza w Burbank. We wtorek 16 września 2025 r. aula szkoły zamieniła się w literacką scenę pod rozłożystą lipą rodem z Czarnolasu. Scenografia wydarzenia obejmowała symboliczną lipę – drzewo, pod którym według tradycji siadywał sam Jan z Czarnolasu – nadając spotkaniu niezwykły klimat. Pod jej „cieniem” uczniowie, nauczyciele i goście zasiedli, by wspólnie czytać i słuchać renesansowej poezji.

Na uroczystość licznie przybyli uczniowie klas V–III liceum wraz z wychowawcami. Rolę gospodarzy pełnili tegoroczni maturzyści, Weronika Grotkowska i Nathan Polak, którzy poprowadzili spotkanie. Po krótkim wprowadzeniu nastąpiła prezentacja utworów Jana Kochanowskiego – patrona tegorocznej akcji Narodowego Czytania. Dyrektor szkoły Anna Pałasz odczytała list pary prezydenckiej na okoliczność Narodowego Czytania, a następnie zaprezentowała fragmenty „Pieśni świętojańskiej o Sobótce”. Do głośnego czytania włączyli się także uczniowie klasy I i III liceum, którzy przygotowali wybrane fraszki i pieśni – publiczność mogła usłyszeć m.in. fraszkę „Na zdrowie” oraz pełną uroku fraszkę „Na lipę”, z której zaczerpnięto motto naszego spotkania. Pani Małgorzata Kubasik, nauczycielka języka polskiego, poruszyła serca słuchaczy recytacją pełnego emocji „Trenu VII”. Wszyscy czytający spisali się wspaniale, oddając zarówno rytm i melodyjność staropolskiego języka, jak i głębię uczuć zawartą w tekstach. Na zakończenie programu, opiekun duchowy szkoły ks. Ryszard Karapuda skierował kilka słów do wszystkich zebranych, podkreślając piękno poezji renesansowej i dziękując uczestnikom za ich wystąpienia.

Atmosfera podczas czytania była podniosła, ale zarazem pełna rodzinnego ciepła. Uczestnicy wydarzenia – zarówno młodzież, jak i dorośli – zasłuchali się w słowa sprzed ponad czterech wieków. Mistrz Kochanowski przemówił do nas swoim pięknym wierszem, a my przez chwilę poczuliśmy się, jakbyśmy naprawdę siedzieli u niego w gościnie, pod lipowym drzewem w Czarnolesie.

Pomnik poety przed Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie. W miejscu, gdzie niegdyś rosła słynna lipa wspomniana w twórczości Kochanowskiego, znajduje się kamienny obelisk z popiersiem poety oraz symbolicznym sarkofagiem jego córki Urszulki. 

Piękno poezji Jana Kochanowskiego przemawia po wiekach

Gdy czytamy wiersze Kochanowskiego, słyszymy melodię języka: równy krok sylab, spokojny rytm, zdania płynące niczym oddech. Nic dziwnego, że wiele jego utworów śpiewano i śpiewa się do dziś. W poezji tego autora spotykają się wielkie sprawy i codzienne drobiazgi: jest tu i ojczyzna – ukochana Polska – i rodzinna lipa, jest Bóg i przyjaciele biesiadujący przy stole, jest radość i żart, ale też przejmująca cisza po stracie.

I dlatego dziś, kiedy otwieramy jego tomiki, robimy to trochę tak, jakbyśmy siadali pod czarnoleską lipą. Słuchamy delikatnego szumu liści zaklętego w słowach i pozwalamy, by język polski – nasz wspólny skarb – wybrzmiał czysto i pięknie. Kochanowski zachwyca nas bogactwem polszczyzny, kunsztem formy i mądrością, która płynie z jego wersów.

Sięgamy po słowa Jana Kochanowskiego, bo wciąż uczą nas one mądrości życia: cieszenia się codziennymi chwilami, szacunku dla zdrowia, umiłowania ojczyzny oraz godnego znoszenia cierpień. Choć minęły wieki, jego przesłania nadal pozostają żywe i bardzo nam potrzebne. „Nasz wybitny renesansowy twórca zawarł w swoich utworach emocje oraz przeżycia prawdziwie uniwersalne i dzięki temu bliskie nam współczesnym” – napisała Para Prezydencka w okolicznościowym liście. Rzeczywiście, każdy z nas mógł odnaleźć w tych wierszach cząstkę własnych przeżyć. Były momenty uśmiechu przy rubasznych fraszkach i momenty zadumy, gdy słuchaliśmy trenów opłakujących utraconą córkę poety.

Poezja Jana z Czarnolasu przemawia do pokoleń, bo jest w niej humor i głęboka refleksja, zachwyt nad życiem, ale i filozoficzna zaduma nad losem człowieka. „Napisana przepiękną polszczyzną, pełna mądrych rad poezja Mistrza z Czarnolasu to niezwykła kronika myśli i obyczajów dawnej Rzeczypospolitej, która łączy pokolenia i jest nadal aktualna” – podkreślono w liście Prezydenta RP. Te słowa znalazły potwierdzenie podczas naszego wspólnego czytania. Młodzież i nauczyciele, zanurzeni w rytm Kochanowskiego, odczuli uniwersalność jego twórczości. Język poety sprzed wieków okazał się zrozumiały i bliski sercu także dziś, wzruszając i bawiąc nas jednocześnie.

Narodowe Czytanie – radość czerpana z literatury

Nasza szkolna uroczystość była częścią ogólnopolskiej (a nawet ogólnoświatowej) akcji Narodowe Czytanie 2025 pod honorowym patronatem Pary Prezydenckiej RP. W tym roku – już po raz czternasty w skali kraju – Polacy w tysiącach miejsc spotkali się, by wspólnie czytać klasykę literatury polskiej. Polska Szkoła im. Adama Mickiewicza w Burbank również dołączyła do tej inicjatywy, oficjalnie rejestrując swój udział na rządowej stronie prezydenta RP. Była to już dziesiąta edycja Narodowego Czytania organizowana w naszej szkole i po raz kolejny młodzież bardzo chętnie włączyła się w tę inicjatywę. Wspólne głośne czytanie arcydzieł literatury to nie tylko sposób na promocję czytelnictwa, ale prawdziwe święto polskiej kultury, które jednoczy polskie rodziny i społeczności szkolne na całym świecie.

Co ważne, nasza szkolna akcja stała się inspiracją do dodatkowej aktywności. Tego samego dnia zorganizowany został IV Szkolny Konkurs Pięknego Czytania, w którym uczniowie z klas V–III liceum rywalizowali w interpretacji utworów Jana Kochanowskiego. W konkursie wzięło udział aż 31 uczestników, którzy z pasją i ekspresją czytali przygotowane fragmenty poezji. Jury konkursowe (w składzie nauczycieli) wyłoniło laureatów, ale – jak podkreślono – wszyscy uczniowie byli wygranymi, bo podjęli trud pięknego czytania i obcowali z literaturą najwyższej próby. Konkurs dodał wydarzeniu element zdrowej rywalizacji i dodatkowej zabawy, potęgując zaangażowanie młodych czytelników.

Oficjalny plakat Narodowego Czytania 2025, poświęconego poezji Jana Kochanowskiego. W ramach tej ogólnopolskiej akcji pod honorowym patronatem Prezydenta RP Polacy wspólnie czytają klasykę literatury – nasza szkoła dumnie dołączyła do grona uczestników.

Inicjatywa Narodowego Czytania przypomina nam, że literatura to nasze wspólne dobro – łączy pokolenia, buduje poczucie wspólnoty i pozwala lepiej zrozumieć nasze korzenie. Czytając razem, odkrywamy na nowo piękno języka polskiego i bogactwo narodowej kultury. Cieszymy się, że mogliśmy być częścią tegorocznej edycji i mamy nadzieję kontynuować tę tradycję w kolejnych latach, promując czytelnictwo wśród młodego pokolenia Polaków.

Na zakończenie pragniemy z całego serca podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do sukcesu tego wydarzenia – organizatorom, nauczycielom, uczniom oraz gościom. To dzięki Wam poczuliśmy, jak żywa jest poezja sprzed wieków i jak wspólne czytanie potrafi zbliżyć ludzi.

Dziękujemy za wspólnie spędzone chwile!

Sławomir Panek